Әлеуметтік желілер балалар мен жасөспірімдердің өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Алайда қарым-қатынас пен білім алу мүмкіндіктерімен қатар, олар белгілі бір қауіптерді де алып келеді. Ата-аналардың міндеті – балаға цифрлық кеңістікте қауіпсіз бағдар табуға көмектесу.
- Сенімді қарым-қатынас орнатыңыз
Балаңызбен ашық сөйлесіп, оның онлайн өмірін үнемі талқылаңыз. Ол жағымсыз жағдайлар туралы айтуға қорықпауы керек. - Қауіпсіздік ережелерін түсіндіріңіз
Балаға мыналарды жасауға болмайтынын айтыңыз:
• жеке деректерді (мекенжай, телефон, мектеп) айту;
• бейтаныс адамдарға өз фотосуреттерін жіберу;
• күмәнді сілтемелерге өту;
• интернеттегі бейтаныс адамдармен кездесуге келісу. - Достар тізімін бақылаңыз
Тек таныс адамдарды ғана достар қатарына қосуға болатынын түсіндіріңіз. Бейтаныс профильдер жалған болуы мүмкін. - Құпиялылықты баптаңыз
Балаға профильді жабуға немесе жеке ақпаратқа қолжетімділікті шектеуге көмектесіңіз. - Интернеттегі уақытты бақылаңыз
Гаджеттер мен әлеуметтік желілерді қолдануға ақылға қонымды шектеулер қойыңыз. - Баланың мінез-құлқына назар аударыңыз
Келесі белгілер алаңдатуы мүмкін:
• көңіл күйдің күрт өзгеруі;
• телефонды қолданғанда жасырыну;
• жақындарымен қарым-қатынастан бас тарту. - Интернеттегі қауіптерді түсіндіріңіз
Кибербуллинг, алаяқтық, манипуляция және қауіпті таныстықтар туралы айтып беріңіз. - Ата-аналық бақылауды қолданыңыз
Қажет болған жағдайда, баланың интернеттегі белсенділігін бақылауға арналған арнайы бағдарламаларды орнатыңыз. - Үлгі болыңыз
Цифрлық қауіпсіздік ережелерін өзіңіз де сақтаңыз — балалар көбіне ересектердің мінез-құлқын қайталайды. - Қауіпті жағдайда әрекет етуді үйретіңіз
Бала мыналарды білуі керек:
• агрессорға жауап бермеу;
• дәлелдерді сақтау (скриншоттар);
• бірден ата-анасына жүгіну.
Есіңізде болсын:
Баланың интернеттегі қауіпсіздігі көбіне ата-ананың назар аударуына, қатысуына және қолдауына байланысты. Тек бірлескен күш-жігер арқылы желідегі жауапты әрі қауіпсіз мінез-құлықты қалыптастыруға болады.