Шығармашылық – сапалы жаңа және қайталанбастығымен, өзіндік ерекшелігімен, қоғамдық-тарихи бірегейлігімен ерекшеленетін нәрсені тудыратын іс-әрекет.
Шығармашылықтың құндылығы тек оның нәтижелік жағында ғана емес, сонымен қатар шығармашылық процесінің өзінде де.
Мұның бәрі толығымен музыка өнеріне және мектептегі музыка сабақтарына қатысты. Музыка сабақтары оқушылардың өнімді шығармашылық іс-әрекетін дамытуға, яғни қабылдаудағы, шығарудағы, орындаудағы, импровизациядағы, музыка туралы ойлаудағы, сондай-ақ ырғақты-пластикалық интонациялау дағдысындағы шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал ете алады.
Музыка сабақтарындағы шығармашылық жеке тұлғаның жалпы шығармашылық дамуына ықпал етеді, бұл өз кезегінде жанашырлықты, көркем қиялды, бейнелі-ассоциативті ойлауды тәрбиелейді, есте сақтау қабілетін, бақылауды, интуицияны белсендіреді, баланың ішкі әлемін қалыптастырады.
Шығармашылық тапсырмалардың дамытушылық сипатқа ие болуы, тәрбиелеуге, оқытуға ықпал етуі үшін олар ойын түрінде қолданылуы керек. Өзін-өзі көрсетуге ықпал ететін ойын сәттерін жасау маңызды.
Бұл әдістеме, негізінде, диалогтік қарым-қатынасты білдіреді. Мұғалім мен оқушылардың сабақтағы мұндай қарым-қатынасы балаларда музыкалық шығармаларды шығармашылық тұрғыдан оқудың әртүрлі нұсқаларын тудырады. Балаларға сұрақ қойып қана қоймай, олардың жауабын, көбінесе өзіндік, стереотипсіз жауабын есту маңызды, өйткені баланың айтқан сөздерінен артық байлық жоқ. Оның ішінде кейде қайшылық, толық айтылмағандық болса да, онда жекелік, тұлғалық реңк болады. Бұл – оң өзін-өзі бағалауға ықпал ететін және баланың жеке дамуында өзін-өзі ілгерілетуді қамтамасыз ететін үлкен күш.
Стандартты емес жағдайларда әрекет ету қабілеті оқушыларда музыка сабақтарындағы шығармашылық іс-әрекетте көрінеді және бекітіледі. Бұл іс-әрекет бірыңғай шығармашылық тапсырмалар жүйесіне бағынады, сол арқылы өнердің қоршаған ортамен кең мағынадағы ерекше байланыстары ашылады және нақты бөлшектерді, ұғымдарды меңгеру, түсіну, дағдыларды қалыптастыру – тар мағынада жүзеге асады.
Шығармашылық тапсырмалар балалардың музыкалық ойлауын қалыптастыруға көмектеседі. Зерттеулер көрсеткендей, кіші мектеп жасында музыкалық ойлауды қалыптастыруға әуеннің сипатын, көңіл-күйдің, динамиканың, фактураның өзгеруін сезінуге көмектесетін қозғалыстар ықпал етеді. Есту, қозғалыс және тактильді сезімдермен үйлескен көрнекілік балаларға музыкалық тілдің ерекшеліктері туралы түсінік алуға көмектеседі. Бұл ретте талдау, синтез сияқты ойлау механизмдері жұмыс істейді және дамиды, балалардың бейнелі сөйлеуі дамиды. Шығармашылық тапсырмаларды орындау кезінде балада музыкалық және музыкадан тыс түсініктер пайда болады, қиял белсенді жұмыс істейді.
Музыка сабақтарында оқушылардың шығармашылық қабілеттерін белсендіру шығармашылық тапсырмалардың әртүрлі нұсқаларында қолданылады. Бұл тапсырмалар жүйесі екі жазықтықта жобаланады: біріншіден, баланың субъектілік тәжірибесіне, өмірлік мысалдарға, балалардың әсерлеріне тұрақты түрде жүгіну міндеттілігі, екіншіден, оларға таныс жағдайлар, бейнелер, құбылыстар бейнеленген өнер туындыларына жүгіну.
Әкімшілік апта ішінде (11-15.11.2024) оқушылардың музыка сабақтарына қатысты.
| 12.11.2024 | Кабулова Г.К. | Жалелова Айг.Е. | 6-8-Ә | Музыка және ырғ,3 |
| 14.11.2024 | Матаева А.С. | Жалелова Айг.Е. | 2-4-Ә | Музыка және ән,2 |
6-8 – Ә «Музыка и ритмика»
Сабақты жоспарлау кезінде мұғалім іс-әрекеттің көптеген түрлерін қамтуды көздеген, олар жүзеге асырылды. Сабақта әр баланың іс-әрекеті арасында үлкен айырмашылық болғанына қарамастан, оқушылар бір-бірінің жоғары біліміне де, әлсіз жауаптарына да негативті баға бермей, құрметпен қарайды.
Сабақта фронтальды және жеке жұмыс түрлері қолданылды, өйткені жаңа материал бүкіл сыныпқа бірдей көлемде ұсынылды, ал оны меңгеру дәрежесін тексеру және түзету әр оқушының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, жеке жүргізілді. Сабақта көрнекі, репродуктивті, көрнекі-тыңдау әдістері қолданылды. Жұмыс түрлері мен әдістері осы сабақтың қойылған мақсаты мен міндеттеріне толық сәйкес келді.
Сабақтың барлық кезеңдері бір-бірінен «туындап» жатты. Жаңа материал оқушылардың ансамбль туралы бұрынғы білімдеріне сүйене отырып түсіндірілді. Сабақтың материалы, оның құрылымдылығы өте логикалық тұрғыда құрылған, нақты кезеңдері бар және оларды негіздейді.
2-4 – Ә «Музыка және ән»
Сабақ жоспарлы, сабақ типі – жаңа білімді ашу. Сабақтың барлық кезеңдері анық көрсетілген, кезеңнен кезеңге біркелкі ауысу байқалады. Оқу іс-әрекетінің түрлерін (әңгіме, сұхбат, музыка тыңдау, музыка орындау) және әдістерін (ауызша, көрнекі, практикалық) таңдауда осы сыныптың ерекшеліктері ескерілді. Сабақта жабдықтар: проектор, теледидар (тақырып бойынша презентация), шулы аспаптар қолданылды.
Сабақта көрнекілік принципі (презентацияны, бейнероликті пайдалану) жүзеге асырылды. Материалды іріктеуде қолжетімділік принципі байқалды. Мұғалім ойын технологияларын қолданды. Бастапқы түсіну және бекіту кезеңінде ол «Дирижер», «Ансамбль» ойындарын өткізді. Мұғалім сөйлеуді жақсы меңгерген, материалды эмоционалды, бірақ нақты жеткізеді, арнайы терминологияны қолданады, оқушыларға ықпал ету тәсілдерін меңгерген. Материалды баяндау логикалық, оқушылардың мазмұнды түсіну деңгейіне сәйкес келеді. Балалар сабақтың барлық кезеңдерінде жұмыс қабілеттілігін сақтап, мұғалімнің талаптарын орындады. Бір-бірімен қарым-қатынаста ізгілікті, мұғалімнің бағасына сабырлы қарайды.
Сабақ жақсы әдістемелік деңгейде өткізілді. Мұғалім сабақтың жоспарланған жоспарын жүзеге асыра алды.
Оқушылардың шығармашылық әлеуетін іске асыру музыкалық-көркемдік іс-әрекет түрінде жүреді, бұл кезде оқушылар музыканың туылу процесін өздері қайталайды, шығарманың көркем мазмұнын, автордың (және орындаушының) шығармашылық ниетін жақсы және толық ашатын, өздерінің пікірінше, бейнелеу құралдарын, интонацияны шығармашылықпен өз бетінше таңдайды.
