Зиятында бұзылыстары бар оқушылардың логикалық ойлау дағдыларын информатика сабақтарында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдалана отырып дамыту – түзету-білім беру процесінің маңызды міндеті болып табылады. АКТ арнайы бейімдеу шартымен оқыту тиімділігін едәуір арттыра алатын қуатты құрал ретінде әрекет етеді.
АКТ-ның логиканы дамытудағы артықшылықтары
Арнайы мектепте АКТ-ны қолдану осы санаттағы оқушыларға тән бірқатар қиындықтарды жеңуге мүмкіндік береді:
- Көрнекілік және интерактивтілік: Мультимедиялық және интерактивті құралдар (презентациялар, оқыту бағдарламалары, интерактивті тақталар) информатиканың абстрактілі ұғымдарын нақты және қабылдауға қолжетімді етеді. Балалар өз әрекеттерінің нәтижеге қалай әсер ететінін көре алады (кері байланыс), бұл себеп-салдарлық байланыстарды қалыптастыруға ықпал етеді.
- Жекелендіру және саралау: Бейімделген оқыту бағдарламалары мен мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз ету әр оқушының танымдық мүмкіндіктеріне бейімделе отырып, тапсырмалардың қарқыны мен күрделілігін жеке реттеуге мүмкіндік береді.
- Уәждеме (мотивация) және қызығушылық: АКТ ұсынатын ойын элементтері (геймификация), анимация, түрлі-түсті дизайн және іс-әрекет түрлерінің әртүрлілігі танымдық белсенділікті және оқуға деген қызығушылықты арттырады, бұл зейіннің төмендеуі кезінде өте маңызды.
- Жүйелілік және дәйектілік: Компьютерлік технологиялар педагогқа материалды құрылымдауға және қарапайымнан күрделіге біртіндеп өтуді қамтамасыз етуге көмектеседі, бұл түзету оқытуының принциптеріне сәйкес келеді.
АКТ құралдарымен логикалық ойлауды дамыту бағыттары
Информатика сабақтарында логикалық дағдыларды дамыту АКТ қолданылатын арнайы таңдалған тапсырмалар арқылы жүзеге асады:
- Ойлау тәсілдерін қалыптастыру
| Логикалық тәсіл | АКТ қолданылатын тапсырмалар |
| Салыстыру | Нысандарды (файлдарды, белгішелерді, кескіндерді) берілген белгілер бойынша (түсі, пішіні, өлшемі) сұрыптау. Ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтау үшін электрондық кестелермен жұмыс істеу. |
| Жіктеу/Жалпылау | Нысандарды ортақ белгілері бойынша топтарға біріктіру (мысалы, «Жануарлар», «Өсімдіктер» қалталары). Электрондық форматтағы блоктармен немесе фигуралармен логикалық ойындарды қолдану. |
| Талдау және синтез | Графикалық редакторда жеке геометриялық фигуралардан суреттер жасау (синтез) немесе, керісінше, күрделі кескінді құрамдас бөліктерге бөлу (талдау). |
2. Алгоритмдік ойлауды дамыту
Информатика бастапқыда логиканың негізі болып табылатын алгоритмдік ойлауды дамытуға бағытталған.
- Әрекеттер дәйектілігі: Қарапайым визуалды бағдарламалау тілдерін (мысалы, Scratch Junior, Kodu Game Lab) немесе алгоритм конструкторларын пайдалану, мұнда оқушы нақты нәтижеге жету үшін пәрмендер тізбегін (алгоритм) құрастырады (мысалы, кейіпкерді жылжыту).
- Қателерді іздеу: Ақауларды жөндеуге арналған тапсырмалар (дайын, бірақ қате алгоритмдегі қателерді іздеу және түзету) талдау және дәйектілікті сыни тұрғыдан түсіну қабілетін дамытады.
3. Қорытынды жасауды дамыту
- Логикалық есептер: Логикалық байланыстарды орнатуды талап ететін компьютерлік ойындар мен бағдарлама-тренажерлерді қолдану (мысалы, «төртіншісі артық» типті ойындар, ребустар, сәйкестікке арналған есептер).
- Жоспарлау: Тапсырманы орындау үшін әрекет жоспарын (алгоритмін) құруды талап ететін тапсырмалар, мысалы, мәтінді үлгі бойынша форматтау, Интернет желісінде берілген критерийлер бойынша ақпаратты іздеу.
Маңызды әдістемелік шарттар
Зиятында бұзылыстары бар балаларды оқытуда АКТ-ны сәтті қолдану үшін келесі шарттар қажет:
- СанПиН сақтау: Компьютермен жұмыс істеу уақытын жас ерекшелігіне және диагнозына сәйкес қатаң шектеу.
- Тұрақты бақылау және көмек: Педагог жанында болып, уақтылы көмек көрсетуі және уәждемені (мотивацияны) қолдауы тиіс.
- Қолжетімді контентті пайдалану: Қарапайым интерфейсі, ірі шрифті, нақты нұсқаулары және ең аз алаңдататын фоны бар мамандандырылған немесе барынша бейімделген бағдарламаларды қолдану.
Осылайша, информатика сабақтарындағы АКТ-технологиялары, олардың түзету-дамыту мақсатында қолданылу шартымен, зиятында бұзылыстары бар балаларда логикалық ойлауды мақсатты және жүйелі түрде дамытудың тиімді құралы болып табылады.
21.11.2025 жылы 9-А сыныбындағы информатика сабағына қатысылды. Мұғалім: Рамазанова А.Н.
| Сабақтың тақырыбы | Microsoft Word мәтіндік құжатын іске қосу |
| Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты | 9.2.1.4 Microsoft Word (майкрософт ворд) бағдарламасын іске қосу ретін білу |
| Сабақтың мақсаты (мұғалім анықтаған) | Ойлауды, есте сақтау қабілетін дамыту, пәнге деген қызығушылықты арттыру. Оқушыларда Microsoft Word мәтіндік редакторын іске қосу және онымен бастапқы жұмыс істеу бойынша практикалық дағдыларды қалыптастыру. |
| Сабақтың құрылымы | Ұйымдастыру кезеңі, жаңа материалды түсіндіру, практикалық жұмыс, бекіту, қорытындылау кезеңдері сақталып, логикалық тұрғыда құрылған. |
| Оң тұстары | Мұғалім бағдарламаны іске қосу алгоритмін қолжетімді және кезең-кезеңімен түсіндірді. Материалды қабылдауды жеңілдеткен қадамдық визуализациясы бар мультимедиялық презентация қолданылды. Оқушылар нұсқаулық бойынша әрекеттерді орындап, түсінгенін көрсетіп, практикалық бөлімге белсенді қатысты. Жеке көмек көрсетілді (жеке тәсіл). Материалды бекітетін дидактикалық нұсқаулық-карточкалар қолданылды. |
| Қиындықтар | Кейбір оқушылар ДК интерфейсінде өз бетінше навигация жасауда қиналды. Нұсқаулыққа зейін аударуды барлығы бірдей сақтай алмады, қайта көрсетуді талап етті. |
Ұсыныстар: Алгоритмдерді пиктограммалар түрінде жиірек қолдану. Өзара көмек үшін жұптық жұмысты қосу. Уәждемені арттыру үшін ойын элементтерін немесе шағын квесттерді енгізу. Өтілген материалды практика арқылы жүйелі түрде қайталау.
Қорытынды: Сабақ арнайы бағдарламаға сәйкес келеді, оқушылардың цифрлық дағдыларын дамытуға бағытталған. Педагог жақсы әдістемелік дайындықты, сезімталдықты және сыныптың ерекшеліктеріне бағдарлануды көрсетті.
